Historie

Vzw With is een sociaalartistiek centrum.

Officieel opgericht in 2002, maar met een lange voorgeschiedenis. Wit.h wordt stuctureel gesubsidieerd in het kunstendecreet sinds 2006, wanneer het sociaal artistieke er voor het eerst officieel erkend wordt.

I. Historiek

1.2. Van welzijn naar cultuur: 1992-2002
De vraag in 1992, van de vakgroep orthopedagogie en professor Van Hove om een kunstproject te organiseren met personen met een verstandelijke handicap in de universiteit van Gent, brengt de huidige artistiek leider en artistiek medewerker van Wit.h, respectievelijk Luc Vandierendonck en Bart Vandevijvere voor de eerste maal samen.
Beiden werken op dat moment in een zorg voorziening in West-Vlaanderen. Samen met acht personen met een verstandelijke handicap organiseren ze een workshop en tentoonstelling omtrent de Phoenix Mythologie.
Op vraag van deze deelnemers werd een kunstatelier opgericht in een dagcentrum voor personen met een handicap.
Twee jaar later, in 1994 richtten we met het atelier ook een ‘Artotheek’ op (de eerste in Vlaanderen), waar het publiek kunstwerken kan lenen gemaakt in het atelier. Bedoeling was van meet af aan dit in een netwerk van zorgvoorzieningen te organiseren, maar daar bleek de tijd niet rijp voor.
We stelden tot doel een evolutie te bewerkstelligen van ‘zorg’ naar ‘autonomie’ van ‘stigma’ naar ‘inclusie’ van ‘welzijn’ naar ‘cultuur’. In 1998 werd de nieuwe context een oude verbouwde molenaarsschuur in Zwevegem (W-VL) en kreeg de naam ‘Het Molenhuis’. Er ontstond een ware explosie aan activiteit, tentoonstellingen, workshops, …
We streefden naar een dynamische experimentele werking en konden ons niet vinden in de museale, wetenschappelijke, stigmatiserende werking van de outsider art. Hoewel die term in het kunstbedrijf algemeen erkend werd vonden we het gebruik niet opportuun. Communicatief gezien kiezen we hierbij niet de gemakkelijkste weg.
Inhoudelijk echter gingen we evoluties bewerkstellingen, artistieke trajecten afleggen, mensen ondersteunen, meenemen, confronteren, bevragen en bevestigen. We verlegden de focus van handicap, beperking, vertraging, syndroom, … naar de kwaliteiten van de persoon (deelnemer) zelf en zijn artistiek traject in een maatschappelijke context.
In 2001 ondernemen we een nieuwe poging om een netwerk uit te bouwen onder impuls van het Interreg project ‘Kunst creëert ontmoeting’. Deze keer wel met succes en samen met Galerie de Kaai uit Goes (NL) wordt een vzw opgericht: Wit.h (2002, met project subsidies Euregio Scheldemond).
In deze naam het kleur ‘Wit’ wat verwijst naar onze core business nl. beeldende kunst. Het woord is visueel erg herkenbaar en verwoord ook onze sociale intenties, wit is de verzameling van alle kleuren. En zo ook symbool voor ontmoeting. Maar toch wilden we een verwijzing toevoegen naar de bijzondere doelgroep en werd de punt . h er aan geschreven. Meteen kreeg de naam iets internationaals namelijk de Engelse term With, die we vertalen naar onze inclusieve artistieke doelstellingen die altijd samenwerken ‘met’ impliceren.
Brugge was dat jaar culturele hoofdstad van Europa en in deze context kon Wit.h het artotheek netwerk voorstellen aan pers en publiek, en organiseerden we in samenwerking met de Brugge Plus en Art en Marge (Brussel) het project ‘Kanttekening’. In dit project werkten vier duo’s samen van telkens een persoon met een beperking en een professionele kunstenaar. Tot op vandaag een erg beproefd concept die we nog steeds verfijnen in onze ‘models’.

1.3. Van project naar professionele werkplek 2002-2012

Vanaf 2002 tot 2006 volgden de projecten elkaar in snel tempo op en liepen soms door en over elkaar heen. Samen met de kunstenaars en deelnemers zochten en schiepen we tegelijkertijd het pad. Al wisten we niet altijd hoe en waarheen er was een soort intuïtief aanvoelen dat het goed zat.
Financieel konden we ons redden door af en toe een experimentele projectsubsidie van de provincie en van de Vlaamse Gemeenschap en door een nauwe samenwerking met Kunstwerkplaats de Zandberg Harelbeke (W-VL) die gesubsidieerd werd door het Vlaams Fonds. Wit.h kon zich ook (erg goedkoop) huisvesten in een pand aanpalend deze kunstwerkplaats.
In 2005 zetten we twee projecten op touw die de basis zouden vormen van ons hedendaags sociaalartistiek concept: ‘Camping Zandberg’ en ‘Ventilatie’ (Brugge). Als bewijs van wanorde kenden beide projecten geen voorgaande maar net de zoektocht naar verbindingen die hierdoor kon ontstaan werd in 2006 structureel vastgelegd. Trajecten, processen, performance, tentoonstelling, museum, erfgoed, hedendaagse kunst, kunstenaars met en zonder beperkingen, … een broeinest en het bewijs dat ‘sociaal’ en ‘artistiek’ een nieuwe eenheid kon vormen.
In 2006/7 wordt Wit.h structureel erkend als tweejarig project binnen het kunstendecreet. Zo wordt Wit.h officieel een sociaalartistieke werking die inclusief werkt. Het krijgt ook de kans om personeel vast in dienst te nemen. Zo kon meer tijd genomen worden om het methodisch werken te versterken. Enerzijds het ontwikkelen van artistiek agogische concepten en anderzijds meer vormelijke aspecten zoals – contact met de kunstenaars – de creatie processen – de tentoonstellingen – performance – tafelredes en documenteren… . Logisch dat slechts 1 personeelslid ruim onvoldoende blijkt.
Ook zakelijk moest dit een duidelijke stap zijn naar professionalisering. De artistiek leider was/is ook zakelijk leider. Om dit haalbaar te houden worden twee adviesgroepen opgericht die door vrijwilligers wordt gedragen en ondersteunend werken. ‘Fresh Air’ dat de werking artistiek adviseert en ondersteund en de zakelijke cel die dit zelfde doet op zakelijk vlak. Tot op vandaag functioneren beide werkgroepen nog steeds, weliswaar met andere deelnemers en constructies.
Vanaf dan kan Wit.h ook autonoom werken van de zorgcentra en makkelijker allianties sluiten met andere culturele en sociaalartistieke organisaties. Ook het artistieke plafond kan doorbroken worden. Wit.h hecht heel veel belang aan nuance en intuïtie. Alles wat ze doen wordt gewikt en gewogen en soms wordt op een fijne lijn gebalanceerd.
Erg opvallend is dat vanaf deze periode de publieke opkomst gevoelig stijgt en dat het publiek bovendien erg heterogeen is samengesteld. Wij verwelkomen zowel mensen uit de buurt als professionelen kunstenaars.
De twee jaar die volgen krijgt Wit.h opnieuw een structurele erkenning en stijgt de subsidie naar +/- €130.000. Hierdoor kunnen we een artistiek medewerker aanwerven en zo komt kunstenaar Bart Vandevijvere bij Wit.h werken. De inzet hierbij is de artistieke proces kwaliteit te doen stijgen. Hiervoor zetten we in op de capaciteiten van de deelnemers (zowel nieuwelingen als habitués) door ze meer inspraak te geven en tegelijk uit te dagen grenzen te verleggen op alle mogelijke vlakken. Daarnaast brengen we hun begeleiders samen om hen mee te ondersteunen (toen voornamelijk uit voorzieningen in West en Oost Vlaanderen). Dit laatste blijkt tot op de dag van vandaag een belangrijk gegeven om processen op lange termijn kans op slagen te geven (voor- en nazorg).
Inclusie was en blijft de grote missie. Inzetten op artistieke kwaliteit kan de beeldvorming positief beïnvloeden die noodzakelijk is in deze evolutie. En om dit ingang te doen vinden probeerden we het netwerk van Wit.h zo breed mogelijk te doen evolueren. Een soort samenvattend project hierbij was BEZET (in de huidige BUDAfabriek Kortrijk). Deze residentie (drie maand) bracht de deelnemers volledig uit hun comfortzone maar de hierbij gepaard gaande uitdaging ontwikkelde een nieuw concept in de beeldende kunst. Naast individueel werk was er een accent verschuiving naar ‘samen’ werken. Soms enkel als inspirerende aanwezigheid van de ander, soms een volledige symbiose en ontwikkeling van totaal nieuw werk. De gelijkwaardige samenwerking tussen top professionelen en kunstenaars met een verstandelijke beperking die hier op de spits werd gedreven zou model staan voor de verdere evolutie van Wit.h. Uiteraard mits de verdere uitbouw van een breed netwerk. Regionaal met andere culturele spelers zoals Buda kunstencentrum, de Kreun, Spectra Ensemble en ook wel andere sociaalartistieke werkingen zoals de Figuranten Menen.
Dit netwerkdenken gaf ook aanleiding tot een internationale werking. Met Waalse, Nederlandse en Hongaarse partners zetten we het drie jaar durende project ‘Art in Difference’ op. Tegelijk waren we mee oprichter van de European Outsider Art association, maar wanneer bleek dat er weinig aandacht was binnen dit netwerk voor het meer dynamische sociaalartistiek werk hebben het terug verlaten. We leerden er wel heel wat Europese kunstateliers kennen.
In de zomer 2009 verhuist Wit.h van Harelbeke naar Kortrijk en ontstaan nieuwe mogelijkheden. Zo is de bereikbaarheid voor de doelgroep veel groter geworden door de nabijheid van openbaar vervoer. Ook de communicatie naar hen toe is veel duidelijker geworden nu we niet langer binnen de gebouwen van een ‘zorg’ organisatie werken. Er zijn ook talrijke nieuwe samenwerkingsmogelijkheden met sociale en artistieke partners. Ook de mogelijkheden tot buurtgerichte acties zorgen voor een breder publieksbereik, een grotere sociale mix en interculturaliteit. Bovendien beschikt de nieuwe accommodatie zowel over atelierruimte, tentoonstellingsruimte, kantoor en vergaderruimte en een keuken. De werking van de artotheek wordt overgedragen naar de voorzieningen zelf.
Vanaf 2010 heeft de stad Kortrijk 7000 euro subsidies ingeschreven op de begroting, worden we door de provincie West Vlaanderen structureel erkend en voor €7000 gefinancierd, en stijgt de ondersteuning van de Vlaamse Gemeenschap tot +/- € 201.000. Hiermee neemt Wit.h de tweede kaap in zijn geschiedenis en groeit de geloofwaardigheid om de missie en doelstellingen in de volgende jaren grotendeels te realiseren. Te beginnen door te versterken met een zakelijk medewerker. Een noodzaak om vanaf dat moment onze interne communicatie (team en RvB), de opvolging van de beslissingen, de opvolging van de begroting, de boekhouding en de administratie professioneel uit te bouwen en zo uit te groeien tot een autonome kunstenorganisatie. Ook de communicatie met en het ontvangst van het publiek wordt op talrijke diverse manier onderzocht en uitgeprobeerd.
Opmerkelijk ook dat we vanaf 2010 multidisciplinair experimenteren. Met dans (Le Sacre du Printemps), muziek (de Wild Classical Music Ensemble breekt door) maar ook nieuwe concepten zoals de Vrijbus (performance, literatuur, mobiel). We blijven prioritair beeldende kunst maar deze uitstappen verrijken de werking en uit de crossovers ontstaan nieuwe ideeën. Samen met VIVES Kortrijk (toen nog Katho) ontvangen we vanaf ’10 elk jaar Erasmus studenten voor een artistieke samenwerking. En we stappen samen met Buda kunstencentrum en muziekcentrum de Kreun in het stadfestival Kortrijk Congé. Vanaf 2011 en ‘12 gaat Wit.h zich uiterst concentreren om zijn ervaringen scherper om te zetten in sociaalartistieke processen die tegelijk een kwalitatieve unieke productie opleveren. Vooral de uitdaging voor de kunstenaars met en zonder verstandelijke beperking om nieuwe processen uit te proberen in een nieuwe context lijdt tot bijzondere ervaringen en resultaten. Dit kan enkel bij Wit.h. We vieren ons officieel tienjarig bestaan met het project ‘de Grote Soep’!

1.4. Kwaliteit maakt het onderscheid (2013- )
Hoeveel jaar hebben we nodig om een nieuw artistiek product te initiëren en de samenleving inclusief te maken? Laten we er alvast werk van maken.
In 2013 wordt Wit.h door de Vlaamse Gemeenschap beloond en stegen de subsidies met 20%. Op zoek naar meer efficiëntie in de veelheid aan projecten en samenwerking bracht Wit.h meer structuur in zijn methodisch werken. Vanaf nu doorloopt elk project vier sporen: een creatie proces – een tentoonstelling of toonmoment – een reflectie – en support (voor- en nazorg). Er werd een extra artistiek medewerker in dienst genomen met ervaring in het vormingswerk en de museum wereld, kunsthistorica Els Vermeersch. Zij slaagt er in een communicatieve vertaling te maken van het creatieproces op de tentoonstelling en gelijklopend een grotere publieksparticipatie te realiseren. 2013 en ’14 worden artistieke en publieke topjaren. Maar Wit.h wordt ook kritischer. Maatschappelijk blijven mensen uitgesloten worden en ook de (beeldende) kunst (markten) tonen zich heel dikwijls gesloten bastions. Wit.h zal dus verder nadenken, publiceren, discuteren en ook wel confronteren. Maar vooral willen we de kunstenaars kansen geven zich te ontplooien en dit kan met scherpe artistieke projecten.

CV Wit.h: de highlights
1. 2001/2002: oprichting vzw Wit.h met zetel in Zwevegem. Werking met subsidies Euregio Scheldemond en experimentele projectsubsidies, Vlaanderen en Provincie West Vlaanderen.
Enkele sleutel activiteiten 2002-’05:
Kanttekening, Brugge – Chateau d’Art, Gent – Heen en Terug, Oostende – Het Verschil, Zwevegem – Koppenspijkers, Zwevegem – 3 Lieux a St. Setier, France – ‘inFusie’, Harelbeke – Compagnie, Gullegem – Camping Zandberg, Harelbeke – Tape, Middelburg (NL) – Ventilatie, Brugge – …

2. 2006: eerste structurele erkenning binnen het kunstendecreet als sociaalartistieke werking. Zetel te Harelbeke.
Enkele sleutel activiteiten (2006-‘08):
Ne Touche Pas, Kortrijk – Koppenveld, Harelbeke – La Charrette, Harelbeke – Delete/Schrappen, Dikkele Zwalm – Phoenix/Kenias, Harelbeke – ‘twijg etc.’, Kortrijk – Collectie, Harelbeke – The right of (un)succes: Jassen (Kortrijk, Denemarken, Zuid Afrika) – Tekendagboek (Harelbeke) – BEZET, Kortrijk – Kromtaal, Kortrijk – Werf, Harelbeke – Verftuin, Ieper – Landschap, Flobecq – Arts in Difference, Boedapest, Pécs, Brussel, Goes, Kortrijk – …
3. 2009: Wit.h verhuist naar Kortrijk. De erkenning in het kunstendecreet wordt verlengd tot 2012.
Enkele sleutel activiteiten (2009-’12):
ZEE, Oostende – De Wedstrijd, Gent – Drukker, Torhout – Vrijbus, (Vielsalm, Kortrijk, Goes, Antwerpen, Gent, Roeselare, Frankfurt, …) – Barbie does not like Competition (Vielsalm, Kortrijk) – Beelden Schieten, Kortrijk – Wild Classical Music Ensemble (Kortrijk, Brussel, …) – Le Sacre du Printemps, Kortrijk – Nighthawks, Kortrijk – Meubelen in het Wit, Kortrijk – Wissel (Vlaanderen/Wallonië) – Beeldcollectief, Kortrijk – Alleszins Absoluut, Gent – Enter Festival – Kortrijk Congé, Kortrijk – SPACE, Kortrijk (Internationaal) – Models, – Mad, Luik/Kortrijk – Derby (Vlaanderen/Wallonië) – Books on Book, Kortrijk/Moeskroen – TV Noticias, Kortrijk – Justice inside-out, Antwerpen – Flag Art, Kortrijk – …

4. 2013: Wit.h gaat verder op het ingeslagen pad en groeit zakelijk met 20%.
Sleutelactiviteiten: (2013-’15)
Mad.o, Kortrijk – Spiegelbeelden, Kortrijk – The Artist Klaus, Kortrijk – Waer bist du bleven, Kortrijk/Turnhout – Weltmerz, Ieper/Kortrijk/Poperinge – Baggaerts (Sisters), Kortrijk – Transformator, Zwevegem – STUDIO en Atelier With a View (Vlaanderen/Brussel/Wallonië) – Tussen twee Polen, Antwerpen – Alle Mooie Dinge Is Verdwene, Roeselare/Kortrijk/Leuven – Time is With us, Kortrijk/internationaal – Dr. Valcke, Kortrijk – De Laatste Minuut van Brussel, Brussel – Ze leefden in een doos, Kortrijk – Krystyna Frackiewics Solo, Kortrijk – …